اکثر افرادی که نامنظمی دندانی و فکی دارند با روش ارتودنسی ثابت درمان می شوند. این روش ارتودنسی از قدیمی ترین و موفق ترین متدهای درمان شلوغی و نامنظمی های دندانی است که حتی این روزها هم کاربردی ترین روش ارتودنسی به شمار می رود.
ارتودنسی ثابت چیست؟
هرچند که ارتودنتیست ها دانش و مهارت کافی برای اصلاح نامنظمی های دندانی و ناهنجاری های فکی را دارند اما بدون دستگاه های و تجهیزات ارتودنسی نمی توانند هیچ نوع درمانی انجام دهند.
تجهیزاتی که در درمان های ارتودنسی استفاده می شوند تنوع، سایز و اندازه و کاربردهای زیادی دارند. برخی از این دستگاه ها طوری طراحی شده اند که برای اصلاح مشکلات دندانی به دندان ها می شوند و تا زمانی که دندان ها صاف نشوند از روی دندان ها و از داخل دهان برداشته نمی شوند. این ها در واقع دستگاه های ثابت هستند و به استفاده از آن ها ارتودنسی ثابت گفته می شود.
از طرفی برخی دستگاه ها هستند که متحرک هستند به این معنی که متخصص آن ها را نصب می کند اما بیمار در برخی مواقع مثل زمانی که غذا می خورد یا مسواک می زند آن ها را بر میدارد. به استفاده از این دستگاه ها نیز ارتودنسی متحرک گفته می شود.
دستگاه های ثابت چه مشکلاتی را اصلاح و درمان می کنند؟
متخصص ارتودنسی بر اساس معیارهایی مثل نوع و شدت مشکل و ترجیح شما، از دستگاه های مناسب برای درمان و اصلاح مشکل دندانتان استفاده میکند. اگر مشکل عدم تراز دندان های شما جزئی باشد برای شما ارتودنسی متحرک با دستگاه های متحرک در نظر گرفته می شود. اما اگر مشکل تراز دندانتان شدید باشد، تنها راه درمان استفاده از دستگاه ها یا ارتودنسی ثابت است. شایع ترین مشکلاتی که با کمک این دستگاه ها درمان میشوند عبارتند از:
- وجود فاصله بسیار زیاد بین دندان ها
- کراودینگ و شلوغی دندان ها به دلیل کوچک بودن یکی از فک ها
- پیشروی شدید یکی از فک های بالا و پایین. (مثلا یکی از فک ها بیش از اندازه از دیگری جلوتر است)
- کراس بایت
- و ….
انواع ارتودنسی ثابت:
دستگاههایی که به اصطلاح ثابت هستند نیز تنوع زیادی دارند و هر کدام با یک نام خاص شناخته می شوند. مهمترین روش های ارتودنسی ثابت عبارتند از:
- ارتودنسی اینگوال
- ارتودنسی دیمون
- ارتودنسی فلزی معمولی
- ارتودنسی سرامیکی
- دستگاه های ارتودنسی فانکشنال ثابت
ارتودنسی فلزی مرسوم و عادی:
پایه ای ترین دستگاه های ارتودنسی ثابت بریس های فلزی هستند. دندانپزشکان از اولین روزهایی که تصمیم گرفتند دندان های کج شده را صاف کنند از این بریس ها استفاده کردند. به همین دلیل به این دستگاه ها اصطلاحا بریس فلزی مرسوم یا سنتی میگویند. این بریس ها از 3 بخش اصلی زیر تشکیل شده اند:
- براکت: براکت ها قطعات کوچکی هستند که به سطح جلو یا عقب هر کدام از دندان ها متصل میشوند. ما این براکت ها را با کمک چسب و سیمان مخصوصی به دندان ها وصل میکنیم.
- سیم ارتودنسی: سیم های قوس داری که براکت های نصب شده روی سطوح دندان ها را به همدیگر متصل میکنند. متخصص ارتودنسی با کمک این سیم ها، فشار و نیروی مورد نیاز را به دندان ها وارد میکند تا در جهت مد نظر ما جابجا شده و در نهایت صاف شوند.
- بند: بندهای ارتودنسی به عنوان لنگر عمل میکنند. این بندها اولا بین دندان هایی که بسیار به هم نزدیک هستند فاصله ایجاد میکند و مانع ایجاد فشار روی دندان های دیگر میشود و ثانیا محلی برای اتصال سیم ارتودنسی هستند.
ارتودنسی سرامیکی:
در این نوع درمان ما از براکت هایی شفافی از جنس سرامیک استفاده میکنیم. این براکت ها هم رنگ دندان هستند و در دسته ارتودنسی نامرئی نیز قرار میگیرند. زیرا به سختی قابل تشخیص هستند. به دلیل نامرئی و شفاف بودن آن ها، بیشتر بزرگسالان تمایل دارند از این براکت ها جهت اصلاح مشکلات دندانی خود استفاده کنند.
ارتودنسی دیمون:
از جدیدترین و موثرترین بریس های ارتودنسی ثابت میتوان به بریسهای دیمون یا خود تنظیم اشاره کرد. این بریس ها سازوکار جالبی دارند. هرچند که آن ها مشابه بریس فلزی و مرسوم هستند اما در نوع براکت ها به کار رفته تفاوت دارند. سیم قوس دار میتواند به راحتی و آزادانه بین این براکت ها حرکت کند. ما به این درمان، ارتودنسی دیمون یا ارتودنسی خودتنظیم میگوییم.
ارتودنسی لینگوال یا پشت دندانی:
بریس های لینگوال دقیقا همان بریس های مرسوم هستند. البته یک تفاوت اساسی با بریس های معمولی دارند. ما بریس های معمولی را به جلوی دندان های شما متصل میکنیم یعنی بریس ها به راحتی توسط دیگران قابل مشاهده هستند. اما بریس های لینگوال اینگونه نیستند. دقیقا برعکس نمونه های سنتی، بریس لینگوال به پشت دندان وصل میشود. یعنی کسی نمی تواند آن ها را در دهان شما ببیند. از این لحاظ ما این دستگاه ها را در دسته ارتودنسی نامرئی قرارمیدهیم علاوه بر این، ما به درمان با بریس لینگوال، ارتودنسی لینگوال یا پشت دندانی میگوییم.
بهترین نوع ارتودنسی ثابت چیست؟
دقیقا نمیتوان به این سوال جواب داد. اینکه چه دستگاه هایی برای شما مناسب تر هستند علاوه بر شرایط خودتان به متخصص ارتودنتیست بستگی دارد. زیرا برای بررسی نوع مشکل و شدت آن ارزیابی تخصصی حضوری لازم است.
در برخی موارد متخصص حتی بدون گرفتن عکس با کمک اشعه ایکس نمی تواند عمق مشکل شما را تشخیص دهد. بنابراین برای اینکه بدانید کدام دستگاه ثابت برای شما مناسب است تنها باید به یک متخصص ارتودنسی خوب مراجعه کنید.
مزایای ارتودنسی ثابت:
- شدیدترین مشکلات دندان شما را در مدت زمان معقولی درمان میکند
- نیازی به خارج کردن و گذاشتن دوباره آن نیست
- به اصلاح طرح لبخند و زیباتر کردن آن به شدت کمک میکند
- مانند ارتودنسی متحرک نیاز به مراجعه زیاد به کلینیک دندانپزشکی ندارد
- برای هر سنی مناسب است
- تنوع رنگ بسیار زیادی دارد
- گفتار را بهبود میبخشد
- و …
معایب ارتودنسی ثابت:
- مسواک زدن و تمیز کردن دندان با وجود بخش های مختلف بریس دشوار است
- دندان ها میتوانند لکه دار شوند
- امکان وارد شدن آسیب از طرف سیم و براکت به لثه ها و بافت های دندان وجود دارد (البته این احتمال با کمک موم ارتودنسی قابل پیشگیری است)
- طول درمان آن زیاد است و میتواند تا 3 سال نیز ادامه داشته باشد